ΒΕΡΟΛΙΝΟ – Η παγκόσμια οικονομική κρίση αποδεικνύει ότι η Ευρώπη δεν είναι και τόσο ενωμένη.

            Η κρίση αποτελεί τη μεγαλύτερη δοκιμασία που έχει περάσει η Ευρώπη, αλλά ακόμη και πολλοί ένθερμοι ευρωπαΐστές πιστευόυν ότι η συμμαχία δεν θα καταφέρει να βγεί ανέπαφη. Οι ευρωπαίοι ηγέτες, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση σε ζητήματα εσωτερικής πολιτικής, διαφωνούν ως προς τις κινήσεις που πρέπει να γίνουν προκειμένου να ξεπεραστεί η ύφεση. Διαφωνούν σχετικά με το πόσο θα πρέπει να τονωθεί η οικονομία, έρχονται συχνά σε αντιπαράθεση για το κατά πόσον η Ευρωπαική Κεντρική Τράπεζα θα πρέπει να ανησυχεί για την κρίση ή για το μελλοντικό πληθωρισμό, ενώ έσπευσαν να προστατεύσουν θέσεις εργασίας στις εγχώριες αγορές τους εις βάρος των αγορών των υπολοίπων κράτων –μελών.

            Οι τελευταίες ευρωεκλογές στις 7 Ιουνίου απέδειξαν περίτρανα την έλλειψη συνεργασίας μεταξύ κράτων – μελών. Μόνο το 43% των Ευρωπαίων ψήφισαν (το χαμηλότερο ποσοστό μέχρι σήμερα), παρά την οικονομική κρίση και το γεγονός ότι σε πολλές χώρες η ψήφος είναι υποχρεωτική. Τα ακροδεξιά κόμματα, που αντιτίθενται στη Ε. Ε. και τους μετανάστες από φτωχά κράτη – μέλη, όπως και οι οικολόγοι ενισχύθηκαν. Όσοι τελικά πήγαν στις κάλπες ψήφισαν σε μεγάλο βαθμό με γνώμονα τα εθνικά ζητήματα.

            Αν και η κρίση των στεγαστικών δανείων ξεκίνησε από τις ΗΠΑ, η Ευρώπη υποφέρει αναμφίβολα περισσότερο. Το ΔΝΤ εκτιμά ότι οι ευρωπαΐκές τράπεζες έχουν περισσότερα προβληματικά στοιχεία ενεργητικού από ό,τι οι αμερικανικές και έχουν ελαττώσει την αξία των στοιχείων του ενεργητικού τους πολύ λιγότερο απο τις αμερικανικές. Τα δημοσιονομικά ελλείμματα αυξάνονται και η ανεργία ειδικά στους νέους, έχει αγγίξει το υψηλότερο ποσοστό της τελευταίας δεκαετίας.

            Πολλοί οικονομολόγοι είναι της άποψης ότι με τη διχασμένη Ε. Ε. να βάζει τρικλοποδιές στην αντιμετώπιση του προβλήματος, η κρίση θα διαρκέσει περισσότερο στην Ευρώπη από ό,τι στην αντίπερα όχθη του Ατλαντικού.

            Ο Γιόσκα Φίσερ, μέλος του κόμματος των Πράσινων και πρώην υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας τονίζει: «Βρισκόμαστε σε τεράστια κρίση. Υπάρχει παντελής έλλειψη ηγεσίας. Βρισκόμαστε στο μάτι του κυκλώνα».

            Ο 36χρονος Τιερί Φαγκό, που εργαζόταν στο εργοστάσιο κατασκευής ελαστικών Goodyear Dunlop στην Αμιένη της βόρειας Γαλλίας επί 13 χρόνια έχασε τη δουλειά του. Αιτία θεωρεί τον ανταγωνισμό εντός Ε. Ε.

            Εξηγώντας ότι η Ε. Ε. παρείχε μια αγορά για τα ελαστικά του εργοστασίου και είχε καθιερώσει κανόνες ασφαλείας λέει: «Νιώθω ότι με κορόδεψαν. Θέλω να πω, δημιουργήσαμε την Ε. Ε για να μας προστατεύει και για μεγάλο χρονικό διάστημα αυτό γινόταν με επιτυχία. Τώρα, με τον ανταγωνισμό των ανατολικών χωρών, νιώθω ότι η Ευρώπη διαμόρφωσε συνθήκες στις οποίες εμείς χάνουμε τις δουλειές μας εξαιτίας ενός άλλου κράτους-μέλους. Πώς είναι δυνατόν κάτι τέτοιο να εξυπηρετεί το κοινό καλό;»

            Ο Φίσερ είναι ένας αφοσιωμένος ευρωπαΐστής που θλίβεται από την αδιαφορία που επιδεικνύει «η γενιά που ακολούθησε την πτώση του τείχους» για τα ιδεώδη μιας κοινής ευρωπαικής μοίρας και από την υπαναχώρηση, υπό την πίεση της κρίσης, σε εθνικιστικούς στόχους και ρητορείες.

            Ο Φίσερ ασκώντας ιδιαίτερη κριτική στο στενόμυαλο εθνικό όραμα της γερμανικής κυβέρνησης, υποστηρίζει: «Οι κρίσεις υπήρξαν ανέκαθεν στιγμές αλήθειας, διότι φέρνουν στο φως τα δυνατά σημεία και τις αδυναμίες όλων των εμπλεκόμενων».

            Οι ευρωπαίοι ηγέτες έχουν επικεντρώσει το ενδιαφέρον τους στην επικύρωση της Συνθήκης της Λισαβόνας, σύμφωνα με την οποία προβλέπεται η δημιουργία των αξιωμάτων του Προέδρου του Ευρωπαικού Συμβουλίου και του υπουργού Εξωτερικών της Ένωσης, καθώς και η απλοποίηση των διαδικασιών λήψης αποφάσεων. Ωστόσο, το περιεχόμενο της συνθήκης ελάχιστα σχετίζεται με οικονομικά ζητήματα.

            Η ένταση γίνεται εμφανής από τον τρόπο με τον οποίο η κάθε χώρα προσπαθεί να ξελασπώσει τις δικές της τράπεζες και να σώσει τα δικά της εργοστάσια αυτοκινητοβιομηχανιών, τη στιγμή που θα ήταν πιο λογικό να ακολουθηθεί μια ευρύτερη ευρωπαική πολιτική. Επίσης, γίνεται εμφανής η ένταση μεταξύ βόρειας και νότιας Ευρώπης, με τις πιο υπεύθυνες από οικονομικής άποψης χώρες, όπως η Γερμανία, να δεσμεύονται αναγκαστικά ότι θα βοηθήσουν χώρες με προβληματικές οικονομίες όπως είναι η Ισπανία και η Ελλάδα.

            Η αλληλεγγύη που θεωρείται η σημαντικότερη αρχή της Ε. Ε. καταρρέει και όσον αφορά τις σχέσεις Ανατολής – Δύσης, με τις χώρες που έχουν υιοθετήσει το ευρώ να μη θέλουν να θέσουν σε κίνδυνο τη σταθερότητα του νομίσματος τους σώζοντας κράτη – μέλη εκτός της ευρωζώνης.

            Παρ’ όλα αυτά, οι εργάτες στη Ρουμανία καθησυχάζονται από την ιδέα ότι ανήκουν σε ένα μεγαλύτερο και πλουσιότερο μπλόκ από το σοβιετικό. Γενικά, για τα προβλήματά τους θεωρούν υπεύθυνες τις κυβερνήσεις τους.

            Η 32χρονη Κ. Λίνκου πήγε να βρεί δουλειά στην Ισπανία το 2001. Σήμερα έχει επιστρέψει στην πατρίδα της με το σύζυγό της και το νεογέννητο γιό τους. Όσο για την Ε. Ε. είναι ευγνώμων. «Είναι θαύμα και μόνο που μας δέχτηκαν», λέει γελώντας και συνεχίζει: «Εδώ έχουμε τεράστιο πρόβλημα διαφθοράς».

Steven Erlanger