Η Βίκι Σίτζερ ζει μαζί με τις γάτες της σε μια μικρή χαμηλοτάβανη μονοκατοικία, στην Βιζάλια της Καλιφόρνια. Η Κόνι Μπίτσλερ νοικιάζει μαζί με τον μνηστήρα της μια μεζονέτα στην πόλη Σμύρνη της Τζόρτζια. Πρόκειται για εντελώς συνηθισμένες συνθήκες διαβίωσης, και όμως, κάτι έμοιαζε να τους λείπει έντονα.

            Έτσι, ένα σαββατιατικο πρωινό στην περιοχή του Ιστ Μπέι της Καλιφόρνιας, μαζί με άλλα 17 άτομα, επιβιβάστηκαν σε ένα λευκό τουριστικό λεωφορείο της Cohousing Association προς αναζήτηση ενός τρόπου ζωής πιο ταιριαστού στις εποχές που διανύουμε.

            Η ξενάγηση ήταν μία από τις πολλές που πραγματοποιήθηκαν αυτή τη σεζόν σε διάφορες περιοχές των ΗΠΑ και έιχαν στόχο να επιτρέψουν στους συμμετέχοντες να δουν από κοντά διάφορες κοινότητες συγκατοίκησης. Το κίνημα αυτό άρχισε να αναπτύσσεται ταχύτατα από τότε που εισήχθη στις ΗΠΑ από τη Δανία, πριν από δύο δεκαετίες.

            Απευθύνεται σε μια ολοένα και πιο διαδεδομένη πεποίθηση ότι κάθε άνθρωπος πληρώνει υπερβολικά χρήματα για το σπίτι του, δέχεται τους φίλους του ελάχιστα σε αυτό και γενικά ζει μια πιο απμπνωμένη ζωή από αυτή που θα επιθυμούσε. Αυτές οι εκφράσεις δυσαρέσκειας δεν είναι καινούργιες, αλλά λόγω της ύφεσης έχουν ενταθεί, καθώς τα σοβαρά έξοδα κάθε νοικοκυριού ελέγχονται πλέον πολύ αυστηρά.

            Η Τζούντι Πόουπ, οικονομική σύμβουλος από το Οκλαντ της Καλιφόρνιας, η οποία συμμετείχε στην ξενάγηση στο Ιστ Μπέι, εξηγεί ότι το ενδιαφέρον της για συγκατοίκηση εδράζεται σε πρακτικούς λόγους. «Διέθετα ένα εξαιρετικά εύρωστο επενδυτικό χαρτοφυλάκιο, στο οποίο υπολόγιζα ότι θα βασιζόμουν μετά τη συνταξιοδότηση μου», λέει η κ. Πόουπ. «Τώρα πιέζομαι οικονομικά να ζήσω με άλλους ανθρώπους. Δεν είναι δυνατόν να εξακολουθήσω να ζω στο παλιό μου σπίτι».

            Σε κάποιες περιπτώσεις, η οικειότητα που υπάρχει σ’αυτές τις κοινότητες λειτουργεί σαν ένα είδος αμυντικού μηχανισμού απέναντι στην κρίση. Οι κάτοικοι λένε ότι δανείζουν χρήματα ο ένας στον άλλο όποτε παραστεί ανάγκη ή βάζουν από κοινού χρήματα για να κτίσουν μια αναπηρική ράμπα, όταν η ασφαλιστική εταιρεία δεν καλύπτει τα έξοδα.

            Ύστερα είναι και η οικονομία που συνδέεται με ένα πιο ορθά σχεδιασμένο σπίτι, καθώς και το μοιρασμένο κόστος συντήρησης. Για να είμαστε ακριβείς, ωστόσο, ένα σπίτι σε μια κοινότητα συγκατοίκησης δεν σημαίνει ότι κοστίζει λιγότερο από ένα παραδοσιακό σπίτι. Σύμφωνα με τους υποστηρικτές αυτής της ιδέας, όμως, τα οφέλη είναι άλλα.

            «Τα χρήματα σου πιάνουν πολύ περισσότερο τόπο», ισχυρίζεται η Λόρα Φιτς, επικεφαλής της πρόσφατης ξενάγησης στη Μασαχουσέτη, η οποία ζεί σε κοινότητα συγκατοίκησης εδώ και 15 χρόνια. «Μπορείς να διασκεδάσεις με τους γείτονες αντί να πας σινεμά και αν είσαι γονέας δεν χρειάζεται να τρέχεις σε παιδότοπους, γιατί τα παιδιά σου διασκεδάζουν εδώ πολύ περοσσότερο».

            Η κ. Φιτς προσθέτει ότι η συγκατοίκηση συχνά συνεπάγεται ένα κοινόχρηστο σπίτι με δωμάτια ξενων, ένα χώρο για πάρτι, ένα χώρο παιχνιδιού για τα παιδιά, καθώς και την ασφάλεια ανθρώπων που προσέχουν ο ένας τον άλλο.

            Ο Τζέισον Ράιχερτ, ο οποίος εργάζεται σε ναυπηγείο στο Μέιν και συμμετείχε στη ξενάγηση στη Νεα Αγγλία, δήλωσε ότι του άρεσε η ιδέα να αντιμετωπίζει κανείς ομαδικά την οικονομική και περιβαλλοντική κρίση της χώρας.

            «Η κοινότητα των παππούδων μου κατάφερε να ξεπεράσει τη μεγάλη οικονομική ύφεση επειδή ήταν τόσο σφιχτά δεμένη», τονίζει ο κ. Ράιχερτ. «Για παράδειγμα, η μια οικογένειαήξερε από γεωργικές εργασίες, η άλλη ήξερε από εκτροφή πουλερικών. Αυτό πλέον έχει χαθεί. Η συγκατοίκηση όμως σε οικισμούς επιτυγχάνει παρόμοια αποτελέσματα».

            O εκτελεστικός διευθυντής της Cohousing Association, Κρέγκ Ράγκλαντ, αναφέρει: «Μερικοί άνθρωποι βλέπουν αυτές τις κοινότητες σαν σωσίβιες λέμβους. Το σκεπτικό τους είναι: αν περιβάλλομαι από ανθρώπους που νοιάζονται για μένα, έχω λιγότερες πιθανότητες να καταστραφώ».

            Σύμφωνα με την Cohousing Association, σε όλη την Αμερική υπάρχουν πάνω από 115 αγροτικές, αστικές και προαστιακές κοινότητες συγκατοίκησης, οι οποίες αποτελούσαν από 2.675 συγκροτήματα. Υπάρχουν 3 εως 67 σπίτια σε κάθε συγκρότημα, κτισμένα σε μικρά αστικά οικοδομικά τετράγωνα και οικόπεδα 222 εκταρίων. Κάποιες κοινότητες προέρχονται από «ανακύκλωση», δηλαδή από ήδη υπάρχοντα σπίτια που ήταν κτισμένα δίπλα δίπλα αγοράστηκαν και υπέστησαν μετατροπές. Αλλες ξεκινούν από ένα κομμάτι γης στο οποίο κτίζονται συγκροτήματα. Και στις δύο περιπτώσεις οι κάτοικοι είναι εξαρχής ιδιοκτήτες του σπιτιού τους, αλλά συμφωνούν να συμμετέχουν στις κοινόχρηστες εγκαταστάσεις και στις λειτουργίες της κοινότητας.

            Κατά τη πρόσφατη ξενάγηση στο Ιστ Μπέι, η κ. Μπίτσλερ εξέφρασε ένα συνιθισμένο παράπονο: «Μου αρέσουν οι γείτονες μου στην περιοχή που ζω, αλλά δεν αποτελούμε μια κοινοτητα που συγκεντρώνεται κάθε τόσο και συζητά τα προβλήματα της. Αναγκάζομαι λοιπόν να οδηγώ 20 μίλια μακριά, προκειμένου να δειπνήσω με κάποιο φίλο μου μετά τη δουλειά».

            Και προσθέτει: «Πράγματι υπάρχει πάντα το Facebook, αλλά εγώ προτιμώ να κάθομαι δίπλα σε ένα ζωντανό τρισδιάστατο άνθρωπο. Με το σύστημα της συγκατοίκησης θα έχουμε τη δυνατότητα να συναντιόμαστε στον τόπο που κατοικούμε».

Chris Colin