Ένα πρόσφατο...

... φαινόμενο απαιτεί την εξήγησή του. Το 1980, στις ευρωπαϊκές χώρες όπου εργάζονταν οι περισσότερες γυναίκες, δηλαδή στις σκανδιναβικές, γεννιούνταν τα λιγότερα παιδιά. Σήμερα η κατάσταση έχει αντιστραφεί. Στις σκανδιναβικές χώρες εξακολουθούν να εργάζονται οι περισσότερες γυναίκες, αλλά γεννιούνται τα περισσότερα παιδιά. Αντίθετα, στις μεσογειακές χώρες γεννιούνται σήμερα λιγότερα παιδιά, μολονότι δεν έχουν αυξηθεί οι εργαζόμενες γυναίκες. Γιατί στις μεσογειακές χώρες δεν συμβαίνει αυτό που συμβαίνει στις σκανδιναβικές;

Οι σκανδιναβικές...

... χώρες στηρίζουν τις μητέρες τους και τα παιδιά τους με ένα ισχυρό κοινωνικό κράτος. Στις μεσογειακές χώρες δεν συμβαίνει το ίδιο: η μητρότητα είναι για τις εργαζόμενες γυναίκες μια τιμωρία, όταν μάλιστα μια τέτοια γυναίκα αποκτάει παιδί στα πρώτα χρόνια της επαγγελματικής της σταδιοδρομίας. Σύμφωνα με γαλλική έρευνα (Cereq), όσα παιδιά κι αν έχει, ο άνδρας παραμένει πλήρως απασχολούμενος στο 90% του επαγγελματικού βίου του. Για μια γυναίκα με ένα παιδί το αντίστοιχο ποσοστό είναι 68% και με περισσότερα παιδιά μόλις 39%. Υπάρχουν πολλές αιτίες γι΄ αυτή την κατάσταση. Για κάποιες γυναίκες, η αποχώρηση από την αγορά εργασίας αποτελεί μια συνειδητή επιλογή: προτιμούν να βρίσκονται κοντά στα παιδιά τους παρά να κυνηγούν μια καριέρα. Όμως, ένας λόγος που τις σπρώχνει αναγκαστικά σε αυτή την «επιλογή», είναι η ανισότητα στις αμοιβές ανδρών και γυναικών: κοστίζει ακριβότερα σε μια οικογένεια να περιορίσει ένας άνδρας τον χρόνο της εργασίας του για να ασχοληθεί με τα παιδιά. Έτσι, οι μισθολογικές και συνταξιοδοτικές ανισότητες υποχρεώνουν πολλές γυναίκες να μένουν στο σπίτι. Ο μισθός και η σύνταξη που θα μπορούσε να τους δώσει η αγορά εργασίας δεν τις ενθαρρύνει ούτε για να βγουν από το σπίτι ούτε για να κάνουν περισσότερα παιδιά.

Μια θάλασσα...

... από λέξεις έχουν γραφτεί για τη γυναίκα που μένει στο σπίτι και μεγαλώνει τα παιδιά. Η γυναίκα στο σπίτι, ο άνδρας στη δουλειά- αυτό ήταν το οικογενειακό μοντέλο των πρώτων μεταπολεμικών δεκαετιών, γράφει ο κοινωνιολόγος Ντομινίκ Μεζόν στο δοκίμιό του «Γυναίκες στο σπίτι, κοινωνικές εμπειρίες». Ο άνδρας έφερνε τα προς το ζην και η γυναίκα είχε το κουμάντο του νοικοκυριού. Μολονότι σήμερα πια θεωρείται ξεπερασμένο, παρατηρείται μια επιστροφή σε αυτό. Αλλά με μια σημαντική διαφορά.

Οι άνθρωποι...

... κάποτε κοιμούνταν τον ύπνο του δικαίου, πριν ακόμη οι χώρες που υπέκυψαν στον νεοφιλελευθερισμό διαλύσουν το κοινωνικό κράτος. Είχαν το μέλλον τους σαν κάτι δεδομένο. Ο paterfamilias είχε μόνιμη δουλειά, σίγουρη σύνταξη, έστηνε με το κομπόδεμά του το δικό του σπιτικό, έκανε μπόλικα παιδιά που ήξεραν τι θα γίνουν και τι θα κάνουν αύριο μεθαύριο στη ζωή τους κι έφτανε να δουλεύει ένας αυτός για να ταΐζει τέσσερα στόματα. Σήμερα δουλεύουν τέσσερις και δεν φτάνουν ούτε για ένα. Η κατάσταση έχει ανατραπεί. Τίποτα πια δεν είναι δεδομένο.

Ρ.Βρανάς