 |
|
|
 |
 |
 |
|
||||||
|
||||||
| Κραυγή οδύνης και οργής | ||
|
||
| Η κρίση της ευρωπαϊκής μεταρρυθμιστικής αριστεράς σήμερα είναι ήδη κοινή διαπίστωση.
Αυτή η αριστερά δεν έχει λόγο να ντρέπεται για το παρελθόν της. Συνέβαλε στη θεμελίωση της δημοκρατίας και του κράτους πρόνοιας και, επομένως, στη θεμελίωση ενός μεγάλου μέρους της ευρωπαϊκής ταυτότητας. Παρ' όλα αυτά, το μοντέλο της για βαθμιαία αλλαγή των κοινωνιών στο πλαίσιο των εθνών-κρατών τείνει να εξαντληθεί. Η αριστερά, περισσότερο από τη δεξιά, υποφέρει από την παγκοσμιοποίηση, από τους μετασχηματισμούς του παγκόσμιου καπιταλισμού, από τη διαδικασία της εξατομίκευσης, από την όλο και πιο έντονη αίσθηση της παρακμής της γηραιάς ηπείρου, από τους πειρασμούς αναδίπλωσης στις ιδιαίτερες ταυτότητες, που τους εκμεταλλεύονται τα λαϊκιστικά κινήματα. Η ιστορία καταδεικνύει ότι αυτό που αποτέλεσε τη δύναμη της σοσιαλδημοκρατίας ήταν η ικανότητά της να προσαρμόζεται στις εξελίξεις των κοινωνιών, που τις περισσότερες φορές γεννιούνταν και αυτές από τις μεταμορφώσεις του καπιταλισμού. Ενας εκσυγχρονισμός συχνά δύσκολος, που τροφοδοτείται από ζωηρές εσωτερικές συζητήσεις γύρω από τις λεγόμενες «αναθεωρητικές» προτάσεις, από τον Εντουαρντ Μπερνστάιν (τέλος του 19ου αιώνα) ώς τον Αντονι Γκίντενς (τέλος του 20ού αιώνα), περνώντας από τόσους άλλους στοχαστές και πολιτικούς ηγέτες. Κι ωστόσο, με ένα επίμονο ερώτημα των ημερών μας στον σοσιαλισμό: το μέλλον του εγγράφεται στη γραμμή της ιδεολογίας και των σημείων αναφοράς του ή προϋποθέτει την υπέρβαση των παραδοσιακών συνόρων της αριστεράς και την εξερεύνηση άλλων οριζόντων; Για να σκεφτούμε την αριστερά σήμερα και αύριο χρειάζεται, περισσότερο από κάθε άλλη φορά, να επιστρέψουμε στον περίφημο ισχυρισμό του Νορμπέρτο Μπόμπιο, σύμφωνα με τον οποίο η αξία της ισότητας χαράσσει τη διαχωριστική γραμμή από τη δεξιά. Η οικονομική κρίση του 2008 υπενθύμισε την εγκυρότητα αυτής της ιδέας, που ταιριάζει στο σημερινό κόσμο και που δεν σημαίνει εξισωτισμό, αλλά ισότητα των ευκαιριών, η οποία σέβεται τις ατομικές διαδρομές και προσδοκίες. Ισότητα στον κόσμο και στην Ευρώπη. Ισότητα κοινωνική μεταξύ των διαφόρων ομάδων και ατόμων. Ισότητα μεταξύ των φύλων, καθώς οι γυναίκες παραμένουν πάντοτε στόχος διακρίσεων. Ισότητα μεταξύ των γενεών, σε μια Ευρώπη που υποφέρει από το σύνδρομο του Κρόνου, του ελληνικού θεού που καταβροχθίζει τα παιδιά του. Ισότητα μεταξύ των περιοχών, καθώς σήμερα βαθαίνει η διαφοροποίηση μεταξύ των πλούσιων και των φτωχών ζωνών. Ισότητα μεταξύ των πολιτών, με σεβασμό στα δικαιώματα των μεταναστών, που αποτελούν ήδη αναπόσπαστο μέρος της Ευρώπης. Ισότητα ακόμα και σε σχέση με το περιβάλλον. Υπάρχει όμως και ο άλλος Μπόμπιο, εκείνος που το 1955 διαπίστωνε ότι οι ιταλοί διανοούμενοι γνώριζαν τέλεια τι θα έπρεπε να είναι η ιταλική κοινωνία, αλλά αγνοούσαν τι είναι στην πραγματικότητα. Μετά από 56 χρόνια, ο στοχασμός του θα μπορούσε να διευρυνθεί στο σύνολο των κομμάτων της ευρωπαϊκής αριστεράς, που είναι υπερβολικά κλεισμένα στον εαυτό τους και βρίσκονται στα χέρια ολιγαρχιών που γερνούν και που ασχολούνται περισσότερο από κάθε άλλη φορά με την υπεράσπιση των μικροσυμφερόντων τους. Είναι ανάγκη να γνωρίσουμε την κοινωνία σε όλη την τωρινή της πολυπλοκότητα, τη σημαδεμένη από αντιφατικές και ανταγωνιστικές τάσεις, προκειμένου να ξαναβρούμε το λαό και έτσι να μην αφήσουμε πλέον αυτή τη λέξη και όσα συνεπάγεται στις δυνάμεις του λαϊκισμού. Η αριστερά οφείλει να ενωθεί με το λαό σε αυτήν την κραυγή οδύνης και οργής, για την οποία μιλούσε ο κοινωνιολόγος Ντιρκέμ όταν όριζε τον σοσιαλισμό, αλλά και σε μια κραυγή ελπίδας, όχι για να δημιουργήσει όνειρα που μετατρέπονται σε εφιάλτες, αλλά για να ξαναδώσει ένα νόημα στην πολιτική. Για παράδειγμα, για να αποδεχθεί τη δύναμη της ηγεσίας στις δημοκρατίες μας, συνδυάζοντάς την όμως με την επέκταση της συμμετοχής των πολιτών στη δημοκρατική ζωή ΜΑΡΚ ΛΑΖΑΡ Καθηγητής Πολιτικής Κοινωνιολογίας στο Ινστιτούτο Πολιτικών Σπουδών του Παρισιού |
|
Επικοινωνία | Χάρτης ιστοχώρου |